อยู่กับปัจจุบัน และการกลับมา ในการเล่นกีฬา

อยู่กับปัจจุบัน และการกลับมา ในการเล่นกีฬา ข้อคิดจาก โยโควิช

โยโควิช นักกีฬาเทนนิสระดับอาชีพและแชมป์แกรนสแลม 24 รายการ ให้ข้อคิดเกี่ยวกับจิตวิทยาในการเล่นกีฬาว่ามีความสำคัญและนักกีฬาต้องเตรียมความพร้อมด้านจิตใจให้สามารถอยู่กับเหตุการณ์ต่างๆ ในระหว่างการฝึกซ้อมและการแข่งขันได้เป็นอย่างดี เพื่อโอกาสของการบรรลุเป้าหมายให้มากที่สุด

สิ่งหนึ่งที่โยโควิช พูดถึงคือเรื่องของสมาธิ การอยู่กับปัจจุบัน การไม่คิดหรือติดอยู่กับอดีต ผลการเล่นที่ดีหรือไม่ดี รวมทั้งการไม่ได้คิดถึงผลที่จะเกิดทั้งในทางที่ดีและไม่ดีในอนาคต ซึ่งตรงกับหลักการของจิตวิทยาการกีฬาที่ให้ความสำคัญของนักกีฬาที่ควรจะอยู่กับปัจจุบันเป็นสำคัญ เพราะจะทำให้นักกีฬามีสมาธิและอยู่กับสิ่งที่ต้องทำเป็นหลักและการอยู่กับปัจจุบันซึ่งเป็นเวลาเดียวกับที่นักกีฬาสามารถควบคุมร่างกายและทักษะได้ ดังนั้นการอยู่กับปัจจุบัน หรือการมีสมาธิจึงเป็นเรื่องที่มีความเกี่ยวเนื่องและมีผลต่อการเล่นกีฬา

อย่างไรก็ตาม ยังมีอีกสิ่งหนึ่งโยโควิช ได้พูดถึงซึ่งเป็นเรื่องที่มีความน่าสนใจและสามารถนำมาใช้กับคนเล่นกอล์ฟเช่นกัน คือ เขาเห็นด้วยกับการอยู่กับปัจจุบัน การมีสมาธิกับสิ่งที่กำลังทำ แต่การเป็นมนุษย์ที่มีการคิดอยู่ตลอดเวลา และความคิดที่จะไม่ให้คิดสิ่งที่เกิดขึ้นในอดีต (ไม่ว่าจะเพิ่งเกิดหรือนานแล้ว) กับการคิดถึงอนาคต (ผลการแข่งขัน โอกาสของการทำได้ดี ทำได้ไม่ดี ) เป็นเรื่องที่ไม่สามารถทำได้ 100% นั่นหมายความว่านักกีฬามีโอกาสหลุดไปอยู่กับอดีตและอนาคตอยู่เป็นระยะๆ ดังนั้นเมื่อเรายังไม่สามารถควบคุมหรือยังควบคุมได้ไม่สมบูรณ์ การดึงให้ตัวเองกลับมาปัจจุบันจึงเป็นสิ่งที่ต้องทำและฝึกให้เกิดขึ้นเช่นเดียวกัน และมีความสำคัญไม่แตกต่างกับการดูแลเรื่องสมาธิในการเล่นกีฬา

มาดูกันครับว่าการกลับมากับปัจจุบันกับสิ่งที่กำลังทำๆ อย่างไร

เทคนิคทางด้านจิตวิทยาการกีฬาที่เรากล่าวถึงกันอยู่สม่ำเสมอ เช่น การจินตภาพ และการพูดกับตัวเอง สามารถตอบสนองสิ่งที่โยโควิชกล่าวถึง การจินตภาพ (การทบทวนทักษะหรือวิธีการเล่นจากการรับรู้ทั้ง 5 ด้าน) เป็นเรื่องของการเห็นวิธีการเล่นที่เราต้องการ ที่สะท้อนให้เห็นว่าเราอยู่กับปัจจุบัน เราอยู่กับทักษะและวิธีการที่ส่งผลต่อการเล่นกีฬานั้น ไม่ว่าจะเป็นภาพ เสียง กลิ่น รสหรือสัมผัส ที่นักกีฬาสามารถดึงกลับมาในจิตใจและความคิดของเรา เทคนิคนี้จะทำให้เรากลับมากับปัจจุบันได้

มาดูเทคนิคทางด้านของการพูดกับตัวเอง นักกีฬาสามารถใช้การพูดกับตัวเอง เพื่อดึงตัวเองกลับมาปัจจุบันได้เช่นกัน และเป็นเทคนิคทางด้านจิตวิทยาการกีฬาที่สามารถทำได้ไม่ยาก อย่างไรก็ตามเมื่อนักกีฬาอยู่ในสาถานการณ์คับขัน สูสี การพูดกับตัวเองง่ายๆอาจจะลืมได้ ขณะเดียวกันการพูดกับตัวเองที่มีผลดีกับการเล่นกีฬาคือการพูดในทางบวก ที่จะมีผลดีมากกว่าการพูดในทางลบ และการพูดกับตัวเองอีกวิธีหนึ่งคือการพูดกับตัวเองที่เกี่ยวข้องกับทักษะการเล่น หรือบอกวิธีการว่าจะเป็นอย่างไร เมื่อนักกีฬาพูดกับตัวเองจะส่งผลให้จิตใจของนักกีฬาไม่หลุดออกไปจากปัจจุบัน และดึงกลับมาปัจจุบันได้

ดังนั้นเรื่องของการดึงตัวเองกลับมา จึงเป็นวิธีการที่จะทำให้นักกีฬาที่หลุดออกไปให้ย้อนกลับมาสถานการณ์ปัจจุบัน ที่จะทำให้กลับมามีสมาธิและทำการแข่งขันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การรักษาสมาธิและอยู่กับปัจจุบันและการดึงตัวเองกลับมา จึงเป็นเรื่องสำคัญที่นักกีฬาควรได้รับการฝึก และนำหลักการดังกล่าวมาใช้จนกว่าเราจะสามารถเล่นได้ตามความสามารถของตนเอง

มาบริหารจิตใจทั้งโดยการรักษาระดับของสมาธิและดึงสมาธิกลับมาโดยใช้เทคนิคการจินตภาพและการพูดกับตนเองกันครับ

ผศ. ดร. นฤพนธ์ วงศ์จตุรภัทร
คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยบูรพา
นายกสมาคมจิตวิทยาการกีฬาประยุกต์แห่งประเทศไทย