เราจะให้ถึงเวลาสำคัญโดยไม่เตรียมตัวหรือ

เราจะปล่อยให้จิตใจสำคัญ เมื่อถึงเวลาสำคัญกัน โดยไม่เตรียมตัวหรือ

หลังการยิงลูกโทษในการแข่งขันรอบชิงชนะเลิศ FA Cup ของกีฬาฟุตบอลเมื่อกลางเดือนพฤษภาคม การกลับมาได้แชมป์เหรียญทอง การแข่งขันว่ายน้ำในรอบ 5 ปี จากการเข้าร่วมการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 31 ที่ประเทศเวียตนามของนักว่ายน้ำทีมชาติไทย และการแข่งขันระดับโลกของนักกีฬาสนุกเกอร์ไทย ที่ไปแข่งขันอาชีพในยุโรป ในช่วงเดือนเมษายนที่ผ่านมา และแพ้ตกรอบ 16 คนสุดท้าย ทุกคำสัมภาษณ์ของนักกีฬาไม่ว่าจะทำได้ดี หรือไม่บรรลุเป้าหมาย คนเหล่านี้ไม่ได้พูดถึงความสำเร็จและไม่สำเร็จว่ามาจากร่างกายและทักษะชั้นเลิศเป็นสำคัญเลย นักกีฬาทั้ง 3 คน 3 ชนิดกีฬาได้กล่าวถึงเหตุผลของการได้ผลการแข่งขันที่ได้รับอิทธิพลจากจิตใจเป็นสำคัญ

นักกีฬาสนุกเกอร์ ชาวไทย ระดับที่ 38 ของโลกที่แพ้ให้กับอดีตมือ 1 ของโลก หลายสมัย ปัจจุบันมือระดับที่ 6 โลกในปัจจุบัน โดยสถิติของทั้ง 2 คน คือ 4 ต่อ 4 ท่ามกลางคนดูจำนวนมาก เขากล่าวถึงว่าการพ่ายแพ้อย่างน่าเสียดาย และให้เหตุผลว่าเกิดจากการที่สติของเขาหลุด กดดัน มีความคาดหวัง เกร็ง ทำให้การเล่นยากขึ้น และยังกล่าวอีกว่าฝีมือไม่ต่างกันมาก แต่เรื่องของสติต้อง 100% เมื่อเทียบกับร่างกายและทักษะ

ทีมฟุตบอล Liverpool ที่ทำผลงานอย่างดีเยี่ยมในปีนี้ และผ่านเกมส์การแข่งขันที่สำคัญ เข้มข้น สูสีอย่างมาก มีการแข่งขันชิงถ้วยสำคัญที่ผ่านมา (FA Cup และ คาราบาวคัพ) ที่ทีมได้เป็นแชมป์โดยต้องแข่งขันถึงยิงลูกโทษทั้ง 2 ครั้ง และภายหลังการแข่งขันสิ้นสุดลง โค้ชได้ให้สัมภาษณ์ถึงเหตุผลสำคัญของการทำให้การแข่งขัน และการยิงลูกโทษได้สำเร็จคือเรื่องของจิตใจ ที่เห็นได้จากการที่ทีมได้มีการนำเอาเทคโนโลยีทางด้านของงานด้านประสาทวิทยาศาสตร์ (Neuroscience) ที่เรียกว่า Neuro 11 เข้ามาใช้ในการฝึกนักกีฬา รวมทั้งการที่โค้ชคล็อปป์ ได้กล่าวถึงการใช้จิตวิทยาการกีฬาในระหว่างการเตรียมตัวนักกีฬาระหว่างการยิงลูกโทษด้วย

อีกตัวอย่างที่เกิดขึ้นในช่วงการแข่งขันซีเกมส์ ครั้งที่ 31 ประเทศเวียตนาม ของนักกีฬาว่ายน้ำไทย ที่เคยได้เหรียญทองเมื่อ 5 ปีที่ผ่านมา ที่ได้รับบาดเจ็บร่วมกับการแพร่ระบาดของโควิด 19 ที่ทำให้การฝึกซ้อมเพื่อการแข่งขันทำได้ยากมาก ขณะที่นักกีฬายังมีความต้องการที่จะว่ายน้ำอยู่ การให้สัมภาษณ์หลังการคว้าเหรียญทองกลับคืนมาอีกครั้งท่ามกลางปัญหาและอุปสรรคมากมาย นักกีฬาก็ยังกล่าวถึงฝัน กำลังใจ ความรู้สึกท้อแท้และขาดกำลังใจในการฝึกซ้อมและแข่งขัน ซึ่งเป็นเรื่องของจิตใจเป็นสำคัญ

สิ่งที่นักกีฬาระดับสูงพูดถึงไม่ว่าจะในกีฬาอะไร ก็ให้ข้อคิดเห็นที่เป็นเรื่องของจิตใจอย่างมาก ขณะที่ถ้ากลับมามองในเรื่องของความเป็นเลิศที่มีองค์ประกอบของร่างกาย ทักษะและจิตใจแล้ว ส่วนของจิตใจยังคงได้รับการฝึกและนำมาประยุกต์ใช้น้อยที่สุด ขณะที่ความรู้สึกถึงความสำคัญที่มีผลกระทบกับการเล่นกีฬามากที่สุด

เรา ในฐานะของการเป็นผู้ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการเพื่อความสำเร็จของนักกีฬาจะปล่อยให้เกิดเหตุการณ์ในลักษณะนี้ไปอีกนานแค่ไหน หากเราเตรียมการทางด้านจิตใจในลักษณะเดียวกับร่างกายและทักษะตั้งแต่ต้นอย่างต่อเนื่องและเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกซ้อมและแข่งขัน โอกาสของการที่นักกีฬาจะมีความสามารถสูงสุด อันเกิดจากนักกีฬาได้รับการฝึกที่ครบองค์ประกอบของความเป็นเลิศตั้งแต่ต้น ย่อมจะมีมากขึ้นและสูงขึ้น

ปกติแล้วผู้ฝึกสอนกีฬา หรือ Teaching Pro. ในกีฬากอล์ฟที่มีมาตรฐานก็จะได้รับการฝึกอบรมและมีฐานความรู้ทุกศาสตร์ของการฝึกกีฬาเพื่อความเป็นเลิศ การใช้วิทยาศาสตร์การกีฬาเข้ามาประยุกต์ใช้อยู่แล้ว อย่างไรก็ตามเมื่อเรามีผู้ช่วยโค้ชในหลายๆด้าน เช่น เรามีผู้ช่วยโค้ชด้านของการฝึกทางด้านร่างกาย เรามีผู้ช่วยฝึกสอนในทักษะที่ต่างกัน เช่น ในกีฬาฟุตบอล เรามีผู้ช่วยผ็ฝึกสอนผู้รักษาประตู กองกลาง และกองหน้า มีคนที่คอยดูแลด้านอาหารของนักกีฬา ดังนั้นการจะมีนักจิตวิทยาการกีฬาประจำทีมก็เป็นเหตุเป็นผล ที่จะทำให้การเตรียมทีมมีความครบสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

การผลิตนักจิตวิทยาการกีฬาเพื่อทำหน้าที่ช่วยเหลือทีมกีฬาในปัจจุบันยังทำได้ไม่มากนักเมื่อเทียบกับความต้องการ แต่อย่างไรก็ตามหากมีความต้องการผู้เชี่ยวชาญโดยตรงทางด้านจิตวิทยาการกีฬา ก็สามารถติดต่อที่สมาคมจิตวิทยาการกีฬาประยุกต์แห่งประเทศไทยได้

มาเริ่มการฝึกทางด้านจิตวิทยาการกีฬาให้กับนักกีฬาของเราตั้งแต่ตอนนี้กันครับ ก่อนที่จะยาก สายเกินไป และเสียโอกาสของการได้นักกีฬาที่มีความสามารถตามสมรรถนะอย่างแท้จริงกันดีกว่าไหมครับ

ศ. ดร. นฤพนธ์ วงศ์จตุรภัทร
คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยบูรพา
นายกสมาคมจิตวิทยาการกีฬาประยุกต์แห่งประเทศไทย