ฉุกเฉิน / ไม่ฉุกเฉิน

ฉุกเฉิน / ไม่ฉุกเฉิน

ด้วยความที่ ห้องฉุกเฉิน ของโรงพยาบาล เป็นหน่วยงานรักษาพยาบาลที่เปิดตลอด 24 ช.ม. เพื่อรองรับภาวะฉุกเฉิน ของผู้ป่วยและผู้ประสบอุบัติเหตุต่างๆ แต่ก็มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่มาห้องฉุกเฉิน ทั้งที่ตัวเองไม่เข้าข่ายฉุกเฉิน ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะความกังวลของญาติ และอีกส่วนเพราะไม่ต้องการต่อคิวในเวลาทำการปกติ โดยที่ไม่เข้าใจว่า ห้องฉุกเฉิน ไม่ได้เรียงลำดับการตรวจตามการมาถึง รพ. แต่เรียงลำดับตามความฉุกเฉินจากการประเมินของเจ้าหน้าที่ นั่นทำให้เกิดดราม่าขึ้นเป็นระยะๆ เรื่อยมา

ซึ่งการประเมินก็ไม่ใช่เจ้าหน้าที่เขาจะยกขึ้นมาลอยๆ เขามีหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยอาการเจ็บป่วยฉุกเฉิน อ้างอิงตามพระราชบัญญัติ การแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2551 ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่องหลักเกณฑ์การประเมินเพื่อคัดแยกระดับความฉุกเฉินและมาตรฐานการปฏิบัติการฉุกเฉิน พ.ศ. 2554 และประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง ข้อกำหนดว่าด้วยสถานพยาบาล พ.ศ.2554 ซึ่งนิยามไว้ดังนี้

“การเจ็บป่วยฉุกเฉิน” หมายถึง การได้รับอุบัติเหตุหรือมีอาการเจ็บป่วยกะทันหัน ซึ่งเป็นภยันตรายต่อการดำรงชีวิตหรือการทำงานของอวัยวะสำคัญ จำเป็นต้องได้รับการประเมิน การจัดการและบำบัดรักษาอย่างทันท่วงทีเพื่อป้องกันการเสียชีวิตหรือการรุนแรงขึ้นของการบาดเจ็บ หรืออาการเจ็บป่วยนั้น ทั้งนี้หน่วยปฏิบัติการสถานพยาบาล และผู้ปฏิบัติการฉุกเฉินได้มีหลักเกณฑ์การประเมินเพื่อคัดแยกระดับความรุนแรงของการเจ็บป่วยฉุกเฉิน ดังนี้

1. ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤติ (สัญลักษณ์ “สีแดง”) คือ บุคคลที่ได้รับบาดเจ็บ หรือเจ็บป่วยกะทันหัน ซึ่งมีภาวะคุกคามต่อชีวิต หากไม่ได้รับการรักษาทันที ผู้ป่วยมีโอกาสเสียชีวิตได้สูง หรือมีอาการรุนแรงมากขึ้น หรือเกิดภาวะแทรกซ้อน โดยต้องได้รับการช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน มิฉะนั้นอาจเสียชีวิตหรือพิการอย่างถาวร เช่น ภาวะหัวใจหยุดเต้น หยุดหายใจ ภาวะช็อก ชักตลอดเวลาหรือชักจนตัวเขียว หมดสติ เลือดออกมากอย่างรวดเร็วและตลอดเวลา เป็นต้น

2. ผู้ป่วยฉุกเฉินเร่งด่วน (สัญลักษณ์ “สีเหลือง”) คือ บุคคลที่ได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยเฉียบพลันมาก หรือรุนแรง จำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างรีบด่วน มิฉะนั้นจะทำให้อาการรุนแรงมากขึ้น หรือเกิดภาวะแทรกซ้อน หากปล่อยทิ้งไว้อาจส่งผลให้เสียชีวิต หรือพิการในระยะต่อมาได้ เป็นภาวะที่ผู้ป่วยต้องการการช่วยเหลือทางการรักษาพยาบาลจัดเป็นอันดับรองจากกลุ่มแรก เช่น หายใจลำบากหรือหายใจเหนื่อยหอบ เจ็บปวดมากหรือทุรนทุราย ตกเลือด ถูกพิษ-รับยาเกินขนาด ได้รับอุบัติเหตุ มือเท้าเย็นซีด-เหงื่อแตก และภาวะจิตเวชฉุกเฉิน เป็นต้น

3. ผู้ป่วยฉุกเฉินไม่รุนแรง (สัญลักษณ์ “สีเขียว”) ได้แก่ บุคคลซึ่งได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยซึ่งมีภาวะเฉียบพลันไม่รุนแรง อาจรอรับการรักษาได้ในช่วงระยะเวลาหนึ่งหรือเดินทางไปรับบริการสาธารณสุขด้วยตนเองได้ แต่หากปล่อยไว้เกินเวลาอันสมควรแล้วจะทำให้การบาดเจ็บหรืออาการป่วยของผู้ป่วยฉุกเฉินนั้นรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นได้

ลักษณะอาการ คนไข้หรือญาติเอง บางทีก็ไม่สามารถรู้ได้ว่าฉุกเฉินระดับไหน ถ้าเกิดเจ็บป่วยไปถึงห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล แล้วเจ้าหน้าที่ประเมินว่ารอได้ ก็ต้องเข้าใจว่ามีลำดับความฉุกเฉินอยู่ แต่ถ้าเจ็บป่วยทั่วไป อยากเลี่ยงไปหาหมอนอกเวลาทำการ ดีไม่ดีรอนานกว่าหาหมอในเวลาปกติ ก็คงจะโทษใครไม่ได้