Just Say Know

เกลือแร่ ท้องเสีย/กีฬา แทนกันไม่ได้

เกลือแร่ ท้องเสีย/กีฬา แทนกันไม่ได้

เวลาที่ร่างกายเกิดอาการท้องเสีย ถ่ายท้อง เป็นปฏิกิริยาอย่างหนึ่งของร่างกาย เพื่อตอบสนองต่อสารพิษ เชื้อโรค ตลอดจนการระคายเคืองที่เกิดขึ้นภายในทางเดินอาหาร  ซึ่งกลไกหลัก 2 อย่างที่เกิดขึ้นในภาวะดังกล่าวคือ เริ่มจากจะมีการหลั่งของเหลวบริเวณลำไส้เพิ่มขึ้น หลังจากนั้นกล้ามเนื้อบริเวณลำไส้จะบีบตัวอย่างแรงหลายครั้ง ส่งผลให้อุจจาระที่ขับออกมามีลักษณะเหลว และต้องถ่ายหลายครั้ง เพื่อเป็นการกำจัดของเสียออกจากร่างกาย

กลไกนี้ทำให้สิ่งที่ขับถ่ายออกมามีส่วนประกอบเป็นน้ำมากกว่าปกติ และมีปริมาณมากกว่าปกติด้วย ดังนั้นสิ่งที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดเมื่อเกิดอาการท้องเสียคือ การที่ร่างกายเกิดสภาวะขาดน้ำ และสูญเสียเกลือแร่ที่ออกร่วมมากับการขับถ่าย ซึ่งหากรุนแรงมากก็อาจเป็นสาเหตุให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้

หลายคนมีความคุ้นเคยว่า เมื่อมีอาการท้องเสียจะต้องดื่มเกลือแร่ คุ้นเคยจนทำให้ละเลยเหตุและผลของการดื่มเกลือแร่ไป กลายเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่าการดื่มเกลือแร่เป็นการรักษาอาการท้องเสีย ซึ่งจริงๆ แล้ว ไม่ใช่ อาการท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุ บางอย่างสามารถหายได้เองในระยะเวลาไม่นาน บางสาเหตุต้องพบแพทย์เพื่อตรวจโดยละเอียดและกินยาร่วมด้วย ส่วนการดื่มเกลือแร่ นั้นเป็นการชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่ร่างกายสูญเสียไปจากการขับถ่ายมากกว่าปกติ ป้องกันไม่ให้เกิดภาวะร่างกายขาดน้ำจนเป็นอันตรายเพิ่มอีก

โดยทั่วไปในท้องตลาดมีเกลือแร่อยู่ 2 ประเภท คือ เกลือแร่สำหรับคนที่ท้องเสีย (ORS – Oral Rehydration Salt) กับเครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลังกาย (ORT – Oral Rehydration Therapy) และความคุ้นชินอีกเช่นกันที่ทำให้บางครั้ง ผู้ที่มีอาการท้องเสีย กลับดื่มเกลือแร่สำหรับผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลังกาย ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง และอาจจะส่งผลให้อาการท้องเสียทรุดหนักลงได้อีกด้วย

การเสียน้ำจากอาการท้องเสีย เป็นภาวะที่ร่างกายขาดน้ำและเกลือแร่ในทันที ร่างกายจึงต้องการน้ำและเกลือแร่มาทดแทน ส่วนการเสียน้ำหรือเสียเหงื่อจากการออกกำลังกายนั้น ร่างกายจะเสียน้ำและน้ำตาลเป็นหลัก โดยจะเสียเกลือแร่ในปริมาณที่น้อยมาก ดังนั้นร่างกายจึงต้องการน้ำและน้ำตาลมาทดแทน จากความแตกต่างดังกล่าวจะเห็นได้ว่า ถ้าเป็นเกลือแร่สำหรับผู้ที่มีอาการท้องเสีย ปริมาณเกลือแร่หรือปริมาณโซเดียมจะสูงกว่า ส่วนเกลือแร่สำหรับผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลังกาย ปริมาณน้ำตาลจะสูงกว่า

และหากผู้ที่มีอาการท้องเสีย แต่ไปจิบน้ำเกลือแร่สำหรับผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลังกาย จะยิ่งเป็นการกระตุ้นทำให้เกิดอาการท้องเสียได้มากขึ้น เนื่องจากปริมาณน้ำตาลและเกลือแร่บางชนิดที่สูงกว่าในดื่มเกลือแร่สำหรับผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลังกายนั้น ทำให้ร่างกายดึงน้ำเข้ามาในทางเดินอาหาร ส่งผลให้ลำไส้บีบตัวมากขึ้น กระตุ้นการถ่ายเหลวมากขึ้นไปอีก

ในหน้าร้อนที่กำลังมาถึงนี้ ความเสี่ยงเรื่องอาหารที่จะทำให้เกิดอาการท้องเสีย ถ่ายท้อง มีมากกว่าช่วงอื่นๆ ของปี และถ้าโชคไม่ดีเกิดมีอาการท้องเสียหรือถ่ายท้องขึ้นมา ก็ควรเลือกเครื่องดื่มเกลือแร่ให้ถูกชนิด ไม่เช่นนั้น นอกจากไม่หายเพลียแล้ว อาจจะโดนท้องเสีย “เทอร์โบ” อีกต่างหาก